Autorka: mgr Iwona Kurek

Co to jest apelacja?

Apelacja jest środkiem zaskarżenia wyroku sądu I instancji ( w większości wypadków jest to Sąd Rejonowy), który wnosi się do Sądu Odwoławczego

( czyli sądu II instancji, którym jest w większości przypadków Sąd Okręgowy).

Kto może wnieść apelację?

Prawo do wniesienia apelacji przysługuje każdemu, kto ma prawa strony w postępowaniu tj. oskarżony, oskarżyciel posiłkowy, oskarżyciel subsydiarny,prywatny, powód cywilny, ponadto pokrzywdzony , gdy w sprawie zapadłwyrok warunkowo umarzający postępowanie karne.

Apelację od wyroku Sądu Rejonowego jako sądu I instancjimoże złożyć sama strona bez pomocy adwokata ( sama sporządza i sama ją podpisuje i nie ponosi żadnych opłat). Natomiast w przypadku apelacjiod wyroku Sądu Okręgowego jako Sądu I instancji ( będzie Sadem I instancji, gdy będzie rozstrzygał w sprawach o takie czyny jak katastrofa, zabójstwo pod wpływem silnego wzburzenia, zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem- przestępstwa poważne)obowiązuje przymus adwokacki- to adwokatmusi sporządzić i podpisać taką apelację, w tej sytuacji strona będzie zmuszona ponieść koszty związane z czynnościami adwokata.

Co może być podstawą apelacji?

Podstawą apelacji mogą stać sięprzyczyny względnie odwoławcze ( to jest takie, które zostaną uwzględnionejedynie wówczas, gdy strona podniesie je w apelacji) i do nich należą:
- naruszenie prawa materialnego, tj. prawa karnego, cywilnego itd., Gdy sądwadliwie zastosowałprzepis prawa (np.przy przestępstwie oszustwa konieczne jest wykazanie, że sprawca wprowadziłpokrzywdzonego w błąd, doprowadził go do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem i uzyskał z tego tytułu korzyść majątkową, jeżeli sąd uznawinnym oskarżonego przestępstwa oszustwa, ale nie zdoła wykazać, że oskarżony osiągnął z niegokorzyść majątkowa lub że posłużył się podstępem względem pokrzywdzonego, to wówczas mamy do czynienia z wadliwie zastosowanym przepisem), gdy Sąd w ogóle nie zastosował określonego przepisu prawa ( np. zamiast oszustwa czyn stanowił przywłaszczenie i taki przepis określający przywłaszczenie winien zostać w danym przypadku zastosowany) i wreszcie gdy sąd wadliwie zinterpretowałprzepis.
- naruszenie prawa procesowego , ale tylko gdy mogło mieć wpływ na treść orzeczenia ( ze względu na obszerność zagadnienia wspomnieć należy o najczęściej powoływanych naruszeniach tj. nieprawidłowość po stronie sądu przy ocenie dowodów- sąd ma obowiązek ocenić wszystkie dowody w sprawie stosując zasady logicznego rozumowania, wiedzę i doświadczenie życiowe, pominięcie którejkolwiek z tych przesłanek lub nie uwzględnienie wszystkich powołanych w sprawie dowodów stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 7 k.p.k ( kodeksu postępowania karnego); następnym jest nie uwzględnienie nie dających się rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść oskarżonego, tj. art. 5 § 2 k.p.k., bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych np. o przesłuchanie określonego świadka.
-błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł ten błąd mieć wpływ na treść orzeczenia tzn. Sąd źle ustalił przebieg zdarzenia, jego okoliczności i na tej podstawie wydał wyrok skazujący;
-wymierzenie rażąco niewspółmiernej kary, lub niesłuszne zastosowanie albo niezastosowanie środka zabezpieczającego (takimi środkami są : umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym, zakładzie leczenia odwykowego, ambulatoryjnego lub rehabilitacyjnego, zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenie określonej działalności gospodarczej, zakaz prowadzenia pojazdów, przepadek rzeczy).

Apelacja może być oparta na każdym z powołanych wyżej punktów, zatem możemy w apelacji skarżyć albo wszystkie wymienione okoliczności albo tylko jedna z nich np. naruszenie prawa materialnego.

Druga grupą zarzutów są tzw. przyczyny bezwzględnie odwoławcze, ich istota polega na tym, żeniezależnie od tego, czy skarżący podniesie je w swej skardze czy nie, Sąd Odwoławczy zawsze je będzie badał, a są to przesłanki wymienione w sposób wyczerpujący w art. 439 kodeksu postępowania karnego, a to: w wydaniu orzeczenia brał udział sędzia podlegający wyłączeniu, sąd nie miał należytej obsady, orzeczono karę lub środek karny nie znany ustawie itd.

Sporządzając apelację można w niej zawrzeć wniosek dowodowy, ale trzeba pamiętać, że Sąd Odwoławczy co do zasady postępowania dowodowego nie przeprowadza. Zdarzają się jednak wyjątki, gdy sąd odwoławczy uzna potrzebę uzupełnienia posiadanego materiału dowodowego i przeprowadzi dowód na rozprawie, ale tylko jeśli jego przeprowadzenie przyspieszy postępowanie.

Apelacja składana przez oskarżonego pozbawionego wolności  w takim przypadku oskarżony posiada obrońcę i to on zazwyczaj sporządza apelację, ale nie ma przeciwwskazań, aby również i oskarżony sporządził swoją apelację i przedstawił ją w sądzie.

Obecność na rozprawie apelacyjnej: skarżący może, ale nie musi stawić się na rozprawie apelacyjnej, jego nieobecność nie przeszkodzi w rozpoznaniu skargi.

W przypadku oskarżonego pozbawionego wolności ma on prawo złożyć wniosek o doprowadzenie go na sale rozpraw, ale decyzja należy do sądu, który może uznać, że obecność obrońcy jest wystarczająca.

Jaki jest termin na wniesienie apelacji?

Termin do wniesienia apelacji:w ciągu 7 dni od daty wydania wyroku przez Sąd I instancji należy złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie w terminie 14 dni od daty doręczenia tego uzasadnienia należy złożyć apelację.

Apelację składa się do sądu odwoławczego, ale za pośrednictwem sądu I instancji.