To, czy zachowanie skierowane przeciwko pracownikowi będzie mobbingiem w danym przypadku, zależy oczywiście od konkretnych okoliczności, ale można tutaj przywołać takie sytuacje, gdzie pracownik jest szykanowany, wyśmiewany, odsuwany od imprez integracyjnych, w stosunku do niego pracodawca i współpracownicy pozwalają sobie na żarty i docinki, nieustanne grozi mu się lub sugeruje że pracownik może zostać zwolniony z pracy ( powinnaś się cieszyć, że cię jeszcze zatrudniam, mam inne osoby na twoje miejsce). Mobbing może być połączony z dyskryminacją, to znaczy przyczyną mobbingu mogą być przesłanki dyskryminacyjne- upokarza się pracownika np. z powodu jego pochodzenia, płci, wyznania, orientacji seksualnej, statusu, itp.

Aby można było mówić o mobbingu, powinien on trwać dłuższy okres czasu, oznacza to, że nie każde nękanie czy zastraszanie da się zakwalifikować jako mobbing. Działania mobbingowe powinny odznaczać się także częstotliwością, być systematyczne. Mobbingiem nie będzie więc sporadyczne negatywne zachowanie współpracowników czy pracodawcy.

Jak widać z przytoczonej definicji mobbingu, wymienione zachowania nie muszą pochodzić ze strony pracodawcy. Mobbingu mogą dokonywać współpracownicy, natomiast na pracodawcy, jako podmiocie odpowiedzialnym za tworzenie miejsca pracy jako środowiska wolnego od dyskryminacji i mobbingu ciąży obowiązek przeciwdziałania mobbingowi. Jeśli więc to nawet inni pracownicy stosują mobbing, to i tak pracodawca poniesie skutki ich działań (np. w postaci obowiązku wypłaty zadośćuczynienia, czy odszkodowania).

Jakie są obowiązki pracodawcy?

Pracodawca jest zgodnie z art. 94 ze zn. 3 kodeksu pracy zobowiązany do przeciwdziałania mobbingowi. Oznacza to, że pracodawca ma obowiązek zapewnienia, że jego pracownicy nie dopuszczają się mobbingu, a także powinien zwalczać wszelkie jego przejawy. W praktyce wypełnianie tego obowiązku może oznaczać np. zamieszczenie odpowiednich regulacji w regulaminie pracy, albo stworzenie procedury anty-mobbingowej lub anty-dyskryminacyjnej, która będzie miała zastosowanie w miejscu pracy. W procedurze takiej można określić osoby, do których można się zwrócić w sytuacji, gdy pracownik czuje się poddawany mobbingowi, a także sposób, w jaki sprawa może zostać rozwiązana na etapie pozasądowym.

Co można zrobić, gdy jest się ofiarą mobbingu?

Jeśli jesteś ofiarą mobbingu, wówczas przede wszystkim istotne jest, aby zbierać dowody na okoliczność tego, że faktycznie jest się poddawaną mobbingowi. Mogą być to maile otrzymywane od współpracowników czy szefa, smsy, a także powołanie świadków, którzy mogą zeznać, jak sprawy się mają. Oczywiście nie zawsze będzie możliwe powołanie świadków, ponieważ może zdarzyć się, że nikt ze współpracowników nie będzie chcieć zeznawać przeciwko szefowi i kolegom z pracy, a po drugie w sytuacji mobbingu może okazać się, że większość potencjalnych świadków to właśnie sprawcy działań mobbingowych.

Dowody są potrzebne nie tylko dla udowodnienia mobbingu, ale także skutków jakie mobbing spowodował u pracownika. Takie negatywne skutki to np. rozstrój zdrowia, głównie psychicznego.

Ważne będzie tutaj posiadanie opinii biegłych ( psychologa, psychiatry) wskazujących na związek przyczynowo skutkowy pomiędzy mobbingiem arozstrojem zdrowia pracownika).

W przypadku dochodzenia roszczeń z tytułu mobbingu pracownik nie korzysta z ułatwień dowodowych, tak jak to ma miejsce w przypadku dyskryminacji. Pracownik musi udowodnić istnienie mobbingu, a nie tylko je uprawdopodobnić. Oznacza to, że pracownik musi w sądzie przedstawić dowody na poparcie swoich żądań.

W przypadku zaistnienia mobbingu można po pierwsze rozwiązać sytuację na drodze pozasądowej, na przykład na drodze mediacji, ale także istnieją przepisy, na podstawie których można dochodzić odpowiednich roszczeń przed sądem pracy.

Po pierwsze, pracownik może dochodzić od pracodawcy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, jeśli mobbing wywołał u niego rozstrój zdrowia. Wysokość tego zadośćuczynienia nie jest określona, zgodnie z kodeksem pracy, ma być to suma odpowiednia. A więc taka, która zrekompensuje pracownikowi doznaną krzywdę.

Kolejnym środkiem prawnym, którym dysponuje pracownik jest dochodzenie odszkodowania od pracodawcy, nie niższego niż jednokrotne minimalne wynagrodzenie za pracę, o ile pracownik na skutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę.W uzasadnieniu oświadczenia o rozwiązaniu umowy koniecznie pracownik powinien podać powód rezygnacji z pracy, a więc mobbing. Jeśli pracownik wypowie lub rozwiąże umowę bez podania tej przyczyny, odszkodowanie z tytułu mobbingu nie przysługuje.
zydatności zawodowej, powodując lub mając na celu poniżenie go lub ośmieszenie, izolowanie lub wyeliminowanie go z zespołu pracowników.

To, czy zachowanie skierowane przeciwko pracownikowi będzie mobbingiem w danym przypadku, zależy oczywiście od konkretnych okoliczności, ale można tutaj przywołać takie sytuacje, gdzie pracownik jest szykanowany, wyśmiewany, odsuwany od imprez integracyjnych, w stosunku do niego pracodawca i współpracownicy pozwalają sobie na żarty i docinki, nieustanne grozi mu się lub sugeruje że pracownik może zostać zwolniony z pracy ( powinnaś się cieszyć, że cię jeszcze zatrudniam, mam inne osoby na twoje miejsce). Mobbing może być połączony z dyskryminacją, to znaczy przyczyną mobbingu mogą być przesłanki dyskryminacyjne- upokarza się pracownika np. z powodu jego pochodzenia, płci, wyznania, orientacji seksualnej, statusu, itp.

Aby można było mówić o mobbingu, powinien on trwać dłuższy okres czasu, oznacza to, że nie każde nękanie czy zastraszanie da się zakwalifikować jako mobbing. Działania mobbingowe powinny odznaczać się także częstotliwością, być systematyczne. Mobbingiem nie będzie więc sporadyczne negatywne zachowanie współpracowników czy pracodawcy.

Jak widać z przytoczonej definicji mobbingu, wymienione zachowania nie muszą pochodzić ze strony pracodawcy. Mobbingu mogą dokonywać współpracownicy, natomiast na pracodawcy, jako podmiocie odpowiedzialnym za tworzenie miejsca pracy jako środowiska wolnego od dyskryminacji i mobbingu ciąży obowiązek przeciwdziałania mobbingowi. Jeśli więc to nawet inni pracownicy stosują mobbing, to i tak pracodawca poniesie skutki ich działań (np. w postaci obowiązku wypłaty zadośćuczynienia, czy odszkodowania).

autorka: mgr Anna Szul-Szywała