Autorka: mgr Iwona Kurek

Odpowiedzi na to pytanie dostarcza ustawa z 22 kwietnia 2005r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wspomniana ustawa zawiera z jednej strony rozwiązania prawne sprzyjające aktywizacji dłużnika do wywiązania się z zobowiązania, a z drugiej strony określa sposób udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które przysługującego im świadczenia otrzymać nie mogą.

Procedura rozpoczyna się od wykazania, że egzekucja świadczenia alimentacyjnego jest bezskuteczna- tzn. za ostatnie trzy miesiące nie udało się wyegzekwować w całości alimentów. Np. jeżeli alimenty zostały orzeczone w wysokości 500zl miesięcznie, a co miesiąc udało się wyegzekwować jedynie po 100zł, wówczas egzekucję należy uznać za bezskuteczną. W wyniku bezskutecznej egzekucji alimentów, osoba uprawniona, tj.

- osoba samotnie wychowująca dziecko czyli panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu , osoba rozwiedziona, wdowa, wdowiec
-osoba pozostająca w związku małżeńskim, jeżeli złożyła pozew o rozwód lub separacje ( może pobierać zaliczkę alimentacyjną przez okres jednego roku)
-osoba ucząca się, tj. pełnoletnia , która nie pozostaje na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasadzeniem na je rzecz alimentów, jeżeli wyrok alimentacyjny został wydany przez osiągnięciem przez nią pełnoletniości ; składa wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne.

Formularz tego wniosku jest dostępny na stronie www.mpips.gov.pl lub w każdym gminnym lub miejskim ośrodku pomocy społecznej. Do wniosku załączamy następujące dokumenty:
- uwierzytelniona kopia dowodu osobistego (stare dowody 3 pierwsze strony i strona z zameldowaniem, przy nowych dowodach potwierdzenie z ewidencji ludności o zameldowaniu)
-oryginał skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka
-uwierzytelniona kopia wyroku zasądzającego alimenty
-uwierzytelniona kopia wyroku zasądzającego rozwód lub separację
- zaświadczenie o dochodach za poprzedni rok, w tym roku za 2006r
-zaświadczenie z Urzędu Pracy- gdy wnioskodawca jest bezrobotny
- zaświadczenie o posiadaniu gospodarstwa rolnego
- upoważnienie od pełnoletniego dziecka, w imieniu którego składamy wniosek- chociaż takie dziecko może samo złożyć wniosek o zaliczkę
- w przypadku pozostawania dłużnika alimentacyjnego w areszcie śledczym lub zakładzie karnym, odpowiednie zaświadczenie potwierdzające ten pobyt wydane przez dyrektora danej placówki
-wszelkie dokumenty w postaci przekazów, przelewów, dokumentujących wysokość alimentów płaconych na osobę spoza rodziny
-oświadczenie o osobach zobowiązanych do realizacji obowiązku alimentacyjnego tj. krewnych w linii prostej ( dziadkowie, wnuki) oraz rodzeństwo, a także informacje o osobach zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności ( chodzi o krewnych w linii bocznej, którzy będą płacić, jeśli zobowiązani krewni w bliższej kolejności nie są w stanie płacić, nie można na czas uzyskać od nich tego świadczenia )
- zobowiązanie wnioskodawcy do udzielania komornikowi na bieżąco informacji o stanie majątkowym dłużnika
-oświadczenie o nie wycofaniu pozwu (jeśli sprawa o rozwód lub separację jest w toku)

Do powyższych dokumentów komornika załącza zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych do tej pory świadczeń alimentacyjnych i przesyła całość dokumentacji do organu wierzyciela, tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego dl miejsca zamieszkania osoby uprawnionej (wnioskodawcy), który wydaje decyzje administracyjną o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej w wysokości :

-170 zł na jedna osobę, jeżeli uprawnionych jest jedna lub dwie osoby, a gdy jedna z nich legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , to zaliczka w wysokości 250 zł

- w wysokości 12 0 zł na jedna osobę, gdy uprawnione w rodzinie są trzy osoby lub więcej, a jeżeli jedna z tych osób legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , to zaliczka w wysokości 170zl

Zaliczka w podanych kwotach przysługuje, jeżeli dochód w rodzinie w przeliczeniu na jedną osobę nie przekracza kwoty 583 zł

Jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na jedna osobę nie przekracza 291, 50 zł, wówczas kwota zaliczki alimentacyjnej wzrasta i wynosi odpowiednio:

-300zł na osobę gdy uprawniona jest jedna lub dwie osoby, w razie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności , zaliczka wynosi 380zl

250zł na osobę w razie gdy uprawnione są trzy lub więcej , a w razie orzeczenia niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności , zaliczka wynosi 300zl

Zaliczka nie zostanie przyznana jeżeli osoba uprawniona:

-przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej
-zawarła związek małżeński
- jest uprawniona do zaliczki na własne dziecko

Zaliczka alimentacyjna jest wypłacana przez organ wierzyciela, który wszczyna procedurę wobec dłużnika alimentacyjnego celem odzyskania kwoty wypłaconej zaliczki, powiększonej o 5 % np. zaliczka alimentacyjna wyniosła 300zł, to od dłużnika oprócz tej kwoty ściągnięta zostanie kwota 45 zł, stanowiąca 15% zaliczki .

W celu odzyskania tej kwoty przeprowadza się wywiad środowiskowy u dłużnika i jeśli w jego wyniku ustali się, że dłużnik nie może się wywiązać ze swego obowiązku, ze względu na brak pracy wtedy organ właściwy dłużnika tj. wójt, burmistrz, prezydent miasta właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika, zwróci się do właściwego urzędu pracy o ofertę pracy dla dłużnika, w razie braku takowej organ wystąpi z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika do prac publicznych, interwencyjnych.

Jeżeli dłużnik będzie utrudniał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub odmówi przyjęcia proponowanej pracy, wówczas pokrzywdzony (uprawniony do zaliczki alimentacyjnej) albo organ pomocy społecznej lub inny wyodrębniony organ pomocy społecznej lub inny wyodrębniony organ udzielający świadczenia rodzinnego albo zaliczki alimentacyjnej ma prawo do złożenia zawiadomienia o przestępstwie i żądanie ścigania karnego dłużnika ( ściganie na wniosek gdy zaliczka jeszcze nie został wypłacona) natomiast gdy przyznano pokrzywdzonemu świadczenie  zaliczkę alimentacyjną, wówczas ściganie następuje z urzędu. W przypadku złożenia takiego wniosku o ściganie, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnik alimentacyjnego. Organ właściwy wierzyciela jeśli uzyska informacje o uchylaniu się dłużnika od wykonywanej pracy, utrudniania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego może wytoczyć powództwo o alimenty przeciwko krewnym w linii prostej (dziadkom, pradziadkom, wnukom, prawnukom) rodzeństwu lub dalszym krewnym w linii bocznej!

UWAGA: fakt uiszczenia przez dłużnika świadczeń alimentacyjnych do rąk osoby uprawnionej, w czasie gdy jest prowadzona egzekucja alimentacyjna, nie daje prawa dłużnikowi do żądania zwolnienia z tej egzekucji.
W takim przypadku, gdy łączna wartość przysporzenia przekroczy wartość 9637 zł, obdarowany winien udokumentować otrzymane darowizny następującymi dokumentami: przekazami pocztowymi, dokumentamiprzelewów na rachunek bankowy lub dokumentami z rachunku prowadzonego przez SKOK.

Jeżeli nabywca nie dopełni obowiązku zgłoszenia otrzymanej darowiznybądź udokumentowania otrzymanych środków pieniężnych w terminie miesiąca, wówczas podlega obowiązkowi podatkowemu na zasadach ogólnych, chyba, że uprawdopodobni w dowolny sposób fakt późniejszego, niezawinionego powzięcia wiadomości o nabyciu rzeczy lub prawa majątkowegoi w terminie miesiąca od dnia ( spóźnionego) powzięcia wiadomości, zgłosi nabycie do naczelnika urzędu skarbowego.