Alimenty na rzecz byłego małżonka po ustaniu małżeństwa a możliwość dochodzenia alimentów od byłego konkubenta po zakończeniu konkubinatu

Kodeks rodzinny i opiekuńczy reguluje kwestie dotyczące możliwości ubiegania się o alimenty od współmałżonka po ustaniu małżeństwa poprzez rozwód (lub odpowiednio separację) w art. 60:

Przepis ten brzmi: § 1. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

§ 2. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

§ 3. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Alimentów można więc domagać się od byłego małżonka po pierwsze, w sytuacji, gdy małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa znajduje się w niedostatku. Obowiązek alimentacyjny wygasa, jeśli małżonek uprawniony do alimentacji zawrze nowy związek małżeński albo gdy zobowiązanym do alimentacji jest małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozpadu związku- po upływie 5 lat od rozwodu ( z możliwością przedłużenia tego okresu w wyjątkowych sytuacjach).

Po drugie, sąd może zasądzić alimenty od małżonka, który został uznany wyłącznie winnym rozkładu pożycia. Wówczas małżonek niewinny nie musi znajdować się w niedostatku, jednak rozwód powinien spowodować pogorszenie się jego sytuacji finansowej, a alimenty mają służyć zaspokojeniu jego uzasadnionych potrzeb.

Inaczej zaś wygląda kwestia domagania się alimentów do byłego partnera związku pozamałżeńskiego, w przypadku zakończenia takiego związku. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wymienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji konkubentów. Nie ma tu zastosowania przez analogię przepis o obowiązku alimentacji małżonka po rozwodzie w sytuacji, gdy drugi z małżonków znajduje się w niedostatku. Nie ma też znaczenia, jak w czasie trwania związku wyglądały faktyczne obowiązki stosunki pomiędzy byłymi partnerami- np. jedno z nich pracowało, a drugie troszczyło się o gospodarstwo domowe i dzieci. Prawo traktuje konkubentów jak osoby obce, dlatego też nie ma między nimi zobowiązań alimentacyjnych.

Prawo polskie przewiduje jednak swobodę umów. Dlatego też, chcąc zabezpieczyć się na przyszłość, konkubenci mogą spisać pomiędzy sobą umowę, zgodnie, z którą jedno z nich zobowiąże się do łożenia na drugiego konkubenta. Najlepiej, aby taka umowa została spisana w formie aktu notarialnego.