Możliwość domagania się alimentów od małżonka/partnera w czasie trwania związku

Nasze rozważania o możliwości domagania się alimentów od małżonka lub konkubenta będą dotyczyć wyłącznie alimentów na współmałżonka/ partnera, a nie na dzieci. Niezależnie bowiem od tego, czy dziecko pochodzi z małżeństwa czy z wolnego związku (o ile jest uznane przez ojca albo ojcostwo zostało sądownie ustalone), istnieje obowiązek alimentacyjny rodziców względem tego dziecka.

I tak, w małżeństwie, istnieje obowiązek wzajemnego wspomagania się, w tym zabezpieczenia finansowego współmałżonka. Jeśli małżonek nie wywiązuje się z obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny, a więc np. w niewystarczającym stopniu przykłada się do wydatków domowych, nie uczestniczy w kosztach utrzymania domu, to małżonek może wystąpić o alimenty na swoją rzecz. Będzie tak np. w sytuacji, gdy jeden z małżonków nie pracuje i zajmuje się pracą w gospodarstwie domowym, a małżonek pracujący nie dostarcza małżonkowi nie pracującemu zawodowo środków utrzymania, albo robi to w stopniu niewystarczającym. Stanowi o tym kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 27.: Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Także, jeśli małżonek, który pracuje zawodowo, nie uczestniczy w wystarczającym stopniu w zaspokajaniu potrzeb rodziny, drugi z małżonków może zwrócić się do sądu, aby ten nakazał przekazywać wynagrodzenie tego pierwszego małżonka do rąk drugiego małżonka. Wynika to z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który w art. 28. § 1 mówi iż: Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

Postępowania o dostarczenie środków utrzymania (alimenty) są zwolnione z mocy prawa z kosztów sądowych, co oznacza, że strona składająca pozew nie musi m.in. uiszczać wpisu sądowego.

W przypadku konkubinatu niezależnie od tego, jak ukształtowane są stosunki pomiędzy partnerami, czy wychowują o­ni wspólnie dzieci, nie ma prawnego obowiązku utrzymywania współpartnera. Jest tak nawet wtedy, jeśli z przyczyn losowych, czy zgodnie z zasadami współżycia społecznego wydaje się, iż taki obowiązek powinien istnieć. Nie ma w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym odpowiednich uregulowań w tym zakresie.

Konkubenci, czy partnerzy wolnego związku mają jednak prawo zawrzeć miedzy sobą umowę, w której określą wzajemnie swoje zobowiązania względem siebie. Umowa taka nie jest żadną umową określoną w prawie, jednak mając na uwadze panującą w Polsce swobodę umów, wyrażoną w art. 353(1) kodeksu cywilnego, nie ma przeszkód formalnych, aby partnerzy związku zobowiązywali się względem siebie do świadczeń o charakterze alimentacyjnym. Ważne jest, aby wiedzieć, że taka umowa nie może naruszać prawa i stać w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

Następny odcinek: możliwość domagania się alimentów od małżonka/partnera po ustaniu związku