Zasadniczo, aby mogła toczyć się przeciwko komuś sprawa sądowa, należy tej osobie doręczyć pismo wzywające ją na tą sprawę, tak, aby osoba ta mogła bronić swoich interesów przed sądem. Przykładowo, ojciec dzieci, który nie płaci alimentów wyjechał za granicę i słuch po nim zaginął. Aby można było zasądzić od niego alimenty, sąd musi mu doręczyć pozew, ale w związku z tym, że nie jest znane jego miejsce zamieszkania, pozew ten nie może być mu skutecznie doręczony.
W przypadkach, gdy miejsce pobytu osoby nie jest znane, a osobie tej ma zostać doręczony pozew lub inne pismo sądowe, które uzasadnia obronę praw tej osoby, doręczenie pisma może nastąpić tylko do rąk kuratora osoby nieobecnej. Kuratora takiego ustanawia sąd orzekający w sprawie, do której ten kurator powinien być ustanowiony. Wniosek o ustanowienie kuratora składa osoba, która ma w tym interes prawny- a więc w powyższym przykładzie, matka dzieci, która stara się o alimenty od ich ojca.
Do czasu zgłoszenia się osoby, dla której ma zostać ustanowiony kurator, albo jej pełnomocnika, kurator reprezentuje osobę nieobecną. Jego podstawowym zadaniem jest odnalezienie osoby nieznanej z miejsca pobytu.
Kurator zostanie ustanowiony wówczas, gdy osoba, która składa wniosek, uprawdopodobni, że miejsce pobytu osoby, którą ma zastąpić kurator, nie jest znane. W sprawach o alimenty i ustalenie ojcostwa sąd najpierw zarządzi stosowne dochodzenie, mające na celu ustalić miejsce zamieszkania lub pobytu osoby pozwanej. Sąd poinformuje o ustanowieniu kuratora poprzez wywieszenie informacji w budynku sądu i lokalu siedziby władz gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). Gdy sprawa jest większej wagi i sąd tak postanowi, ogłoszenie o ustanowieniu kuratora nastąpi także w prasie.
Gdy kurator jest już ustanowiony, wówczas doręczenia dokonywane do jego rąk są skuteczne, czyli wywołują taki skutek, jakby to osoba nieobecna odebrała pismo. Sąd może postanowić, iż musi upłynąć pewien okres czasu pomiędzy ogłoszeniem o ustanowieniu kuratora.
autorka: mgr Anna Szul-Szywała
