Jeśli występuje się z jakąś sprawą w postępowaniu cywilnym, to aby sprawa została wszczęta, pismo musi zostać opłacone. Są pewne rodzaje spraw, w których strona jest z mocy prawa zwolniona od kosztów sądowych. Są to:
1) strona dochodząca ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa oraz roszczeń z tym związanych;
2) strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów;
3) strona wnosząca o uznanie postanowień umownych za niedozwolone;
4) pracownik wnoszący powództwo lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem art. 35 i art. 36;
5) kurator wyznaczony przez sąd orzekający lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy;
6) prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka;
7) powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących ochrony
zbiorowych interesów konsumentów;
8) inspektor pracy oraz związki zawodowe w sprawach z zakresu prawa pracy;
9) strona w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego;
10) strona, która została zwolniona od kosztów sądowych przez sąd w zakresie przyznanego jej zwolnienia;
11) powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących ochrony indywidualnych interesów konsumenta - w zakresie przyznanego konsumentowi przez sąd zwolnienia od kosztów sądowych.
Wykaz opłat sądowych zawiera ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 13 czerwca 1967.
Pisma, które podlegają opłacie to w szczególności (zgodnie z ustawą):
1) pozew i pozew wzajemny;
2) apelacja i zażalenie;
3) skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia;
4) sprzeciw od wyroku zaocznego;
5) zarzuty od nakazu zapłaty;
6) interwencja główna i uboczna;
7) wniosek:
a) o wszczęcie postępowania nieprocesowego,
b) o ogłoszenie upadłości,
c) o wpis i wykreślenie w księdze wieczystej,
d) o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym i w rejestrze zastawów oraz o zmianę i wykreślenie tych wpisów;
8) skarga:
a) o wznowienie postępowania,
b) o uchylenie wyroku sądu polubownego,
c) na orzeczenie referendarza sądowego,
d) na czynności komornika;
9) odwołanie od decyzji oraz zażalenie na postanowienie Prezesa UrzęduOchrony Konkurencji i Konsumentów, Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty, Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.
Opłacie podlega wniosek o wydanie na podstawie akt: odpisu, wypisu, zaświadczenia, wyciągu, innego dokumentu oraz kopii, a nadto wniosek o wydanie odpisu księgi wieczystej (opłata kancelaryjna).
Opłaty mogą być stałe, stosunkowe lub podstawowe. Opłaty stałe określone są w ustawie- np. 600 zł za pozew rozwodowy. Stosunkowe to opłaty w sprawach majątkowych, gdzie opłata wynosi 5 % od wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 30 zł a nie więcej niż 100 000 zł. W innych sprawach, gdzie przepisy nie przewidują opłaty stałej, procentowej lub tymczasowej, uiszcza się opłatę stałą. Opłata podstawowa wynosi 30 zł. Jeśli ktoś nie może opłacić kosztów sądowych, jak to określa ustawa, bez uszczerbku dla siebie i utrzymania rodziny, wówczas może starać się o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym celu należy złożyć wniosek oraz wypełnić oświadczenie powołując koszty utrzymania, a także wysokość dochodów, majątek.
Wykaz najczęstszych opłat sądowych w postępowaniu w sprawach rodzinnych i opiekuńczych:
Sprawy z zakresu prawa
cywilnego i rodzinnego Opłatę
stałą w kwocie 600 złotych pobiera się od pozwu o:
1) rozwód;
2) separację;
3) ochronę dóbr osobistych;
4) ochronę niemajątkowych praw autorskich;
5) ochronę niemajątkowych praw wynikających z opatentowania wynalazków lub rejestracji wzorów użytkowych i zdobniczych oraz znaków towarowych (ochronę praw twórcy projektu wynalazczego);
6) ochronę innych praw niemajątkowych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W sprawach o rozwód, o separację lub o unieważnienie małżeństwa, w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia, a w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie.
Opłatę stałą w kwocie 200 złotych pobiera się od pozwu w sprawie o:
1) ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa;
2) unieważnienie małżeństwa;
3) rozwiązanie przysposobienia;
4) zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa;
5) unieważnienie uznania dziecka;
6) ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej;
7) naruszenie posiadania;
8) uchylenie uchwały organu spółdzielni;
9) uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej;
10) przyjęcie w poczet członków spółdzielni mieszkaniowej;
11) opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu;
12) ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.
Opłatę stałą w kwocie 100 złotych pobiera się od wniosku o:
1) zezwolenie na zawarcie związku małżeńskiego;
2) zmianę wyroku orzekającego rozwód lub separację w części dotyczącej
władzy rodzicielskiej;
3) separację na zgodne żądanie małżonków;
4) zniesienie separacji;
5) zezwolenie na udzielenie pełnomocnictwa do oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński;
6) zwolnienie od obowiązku złożenia lub przedstawienia kierownikowi urzędu stanu cywilnego dokumentu potrzebnego do zawarcia związku małżeńskiego.
1. Opłatę stałą w kwocie 1 000 złotych pobiera się od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej.
2. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.
Skąd mam wiedzieć, ile wynosi opłata? Kiedy i gdzie mam ją zapłacić?
Osoba, która składa dane pismo do sądu, które to pismo podlega opłacie, może dokonać wpłaty bezpośrednio w kasie sądu, albo na wskazany w sekretariacie sądu rachunek sądowy. Dowód dokonania wpłaty należy dołączyć do pisma. Jeśli ktoś stara się o zwolnienie od kosztów sądowych, to do pisma dołącza wniosek o zwolnienie od kosztów. Jeśli do pisma nie zostanie dołączony dowód wpłaty, to sąd wezwie osobę, aby w terminie 7 dni uzupełniła wpłatę i przedstawiła dowód wpłaty. Jeśli ktoś nie wie, ile wynosi opłata od danego pisma i składa pismo nie uiszczając opłaty, to wówczas sąd także wezwie do uzupełnienia wpłaty w ciągu 7 dni (określi w jakiej wysokości) pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
autorka: mgr Anna Szul-Szywała
