Autorka: mgr Iwona Kurek

Podejrzany/oskarżony zarówno w postępowaniu przygotowawczym, w postępowaniu sądowym i wykonawczym ma prawo do korzystania z pomocy obrońcy. Wyróżnia się następujące tytuły do obrony :

-obrona z wyboru: ( tzw. fakultatywna) -ustanowienie obrońcy zależy wyłącznie od podejrzanego/ oskarżonego, który na piśmie bądź ustnie do protokołu postępowania przygotowawczego lub sądowego udziela adwokatowi pełnomocnictwa do reprezentacji.

W sytuacjach, gdy podejrzany/oskarżony jest pozbawiony wolności i nie jest w stanie nawiązać kontaktu z adwokatem, pełnomocnictwa adwokatowi do reprezentowania pozbawionego wolności w jego imieniu może udzielić jakakolwiek inna osoba ( nie tylko najbliższa). To pełnomocnictwo zwane tymczasowym, ważne jest do pierwszego spotkania adwokata z klientem, kiedy to ten ostatni może sam udzielić pełnomocnictwa lub nie.

-obrona obligatoryjna  czyli sytuacja, w której podejrzany/oskarżony musi mieć obrońcę ( a więc gdy jest nieletni, głuchy, niemy, niewidomy, jeżeli są wątpliwości co do jego poczytalności , gdy zdaniem sądu zachodzą okoliczności utrudniające obronę -gdy np. oskarżony jest w znacznym stopniu niepełnosprawny, gdy postępowanie toczy się przed Sądem Okręgowym jako Sądem I instancji to jest, gdy oskarżonemu zarzucono zbrodnie lub jest pozbawiony wolności, gdy toczy się postępowanie poprawcze przed sądem w sprawie nieletniego, w postępowaniu wyjaśniającym w sprawie nieletniego, jeżeli jego interesy i interesy jego rodziców lub prawnych opiekunów pozostają w sprzeczności.

W wymienionych wypadkach obligatoryjność obrony podyktowana jest ciężarem stawianych zarzutów albo wyjątkową sytuacją sprawcy (nieletniość, niepoczytalność) zatem ustanowienie obrońcy nie jest zależne od woli oskarżonego/podejrzanego, może on natomiast zdecydować czy jest w stanie pokryć koszty obrony sam, czy też potrzebuje obrońcy z urzędu, za którego zapłaci Skarb Państwa.

UWAGA: w postępowaniu przygotowawczym, jeżeli zajdą wymienione okoliczności, obrońca jest wyznaczany na wniosek prokuratora ( zazwyczaj gdy zachodzą wątpliwości co do poczytalności ).

Koszty pomocy prawnej udzielanej przez adwokata w postępowaniu karnym i cywilnym reguluje Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.9.2002r dziennik ustaw nr 163, poz. 1348 , które wskazuje minimalne stawki, co oznacza, że adwokat może żądać większego wynagrodzenia niż to jakie określa rozporządzenie.