Jakie są rodzaje świadczeń rodzinnych?
-Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego
-Zasiłek pielęgnacyjny
-Świadczenie pielęgnacyjne
Wysokość dochodu na członka rodziny uprawniająca do świadczeń:
Dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać 504 zł lub 583 zł, jeżeli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne.
Zasiłek rodzinny oraz dodatki do niego:
Komu przysługuje?
-rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;
- opiekunowi faktycznemu dziecka-oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka;
- osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez nią 24 roku życia oznacza to osobę pełnoletnią uczącą się, nie pozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający dla niej alimenty został wydany przed osiągnięciem przez nią pełnoletności;
Uwaga: zasiłek na dziecko przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia; albo do ukończenia 24 roku życia, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przykłady: dziecko ukończyło 18 rok życia i nie kontynuuje nauki- zasiłek nie przysługuje; Dziecko ukończyło 22 lata i nie ma orzeczenia o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności- zasiłek nie przysługuje;
Komu nie przysługuje?
Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli:
-dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim,
-dziecko lub osoba ucząca się będą umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie ( a więc np. pogotowiu opiekuńczym, internacie, gdzie koszty pobytu pokrywa szkoła);
-dziecko lub osoba ucząca się będą uprawnione do zasiłku rodzinnego na własne dziecko,
-dziecko zostanie umieszczone w rodzinie zastępczej,
-osobie samotnie wychowującej dziecko (pannie, kawalerowi, osobie pozostającej w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobie rozwiedzionej, wdowie lub wdowcowi, jeśli nie wychowują wspólnie dziecka z ojcem lub matką dziecka), jeśli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z jego rodziców (wyjątkiem jest sytuacja, gdy drugi z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany lub powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone). Oznacza to, że osoba samotnie wychowująca dziecko np. rozwiedziona matka, jeśli nie wychowuje dziecka razem z jego ojcem, musi najpierw wystąpić o alimenty przeciw ojcu dziecka.
Do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć odpowiednio:
1. dokument stwierdzający tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny;
2. skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub zupełny odpis aktu urodzenia dziecka w przypadku gdy ojciec dziecka jest nieznany;
3. zaświadczenia lub oświadczenia stwierdzające wysokość dochodu rodziny w 2005 r., w tym odpowiednio:
a) zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych każdego pełnoletniego członka rodziny za 2005 r.;
b) oświadczenie o deklarowanych dochodach w 2005 r. jeżeli osoby rozliczały się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
c) zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów, uzyskanych w 2005 r. tj.
- oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego innego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu (w przypadku uzyskania w 2005 r. alimentów niższych niż zasądzone w wyroku sądowym należy dołączyć zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów oraz o wysokości wyegzekwowanych alimentów w 2005 r.);
- zaświadczenie organu gminy lub nakaz płatniczy o wielkości w 2005 r. gospodarstwa rolnego (w hektarach przeliczeniowych), jeżeli osoba posiada gospodarstwo rolne; umowę dzierżawy, w przypadku oddania części lub całości gospodarstwa rolnego w dzierżawę;
- przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu do ich płacenia na rzecz osób spoza rodziny (celem odliczenia ich od dochodu rodziny);
- zaświadczenie o wysokości ponoszonej opłaty za pobyt członka rodziny w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w 2005 r. (celem odliczenia opłaty od dochodu rodziny);
- dokument określający utratę dochodu oraz wysokość utraconego dochodu netto w 2005 r. w przypadku utraty dochodu;
- dokument lub oświadczenie określające wysokość uzyskanego dochodu z pierwszego pełnego miesiąca przez członka rodziny w przypadku gdy osoba uzyskała nowe źródło dochodu w okresie od 1 stycznia 2006 r. do dnia złożenia wniosku, a którego nie uzyskiwała w 2005 r.;
4. inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, w tym:
a) orzeczenie o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności w przypadku gdy w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne;
b) zaświadczenie ze szkoły, w przypadku ukończenia przez dziecko 18 roku życia oraz dla dzieci urodzonych w 1988r. i 1989 r., które w okresie od 1 września do 31 sierpnia 2007 r. ukończą 18 rok życia celem ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na cały okres zasiłkowy;
c) zaświadczenie szkoły wyższej, w przypadku osoby uczącej się lub osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności;
d) w przypadku osób samotnie wychowujących dziecko należy dostarczyć odpowiednio do sytuacji:
- prawomocny wyrok sądu orzekający rozwód lub separację;
- akt zgonu małżonka lub rodzica dziecka;
- odpis wyroku sądu oddalającego powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego;
- orzeczenie sądu zobowiązujące jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka;
e) postanowienie lub zaświadczenie sądu o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
f) informację sądu o toczącym się postępowaniu o przysposobienie dziecka, w przypadku osoby faktycznie opiekującej sie dzieckiem, która wystąpiła o przysposobienie;
g) akty zgonu rodziców lub odpis wyroku sądu zasądzający alimenty w przypadku osoby uczącej się;
h) karta pobytu w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium RP na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zamieszkanie na czas oznaczony lub zgody na pobyt tolerowany lub uzyskania statusu uchodźcy;
i) inne dokumenty mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych w przypadku, gdy okoliczności sprawy wymagają takiego potwierdzenia.
Oczywiście dołącza się tylko te dokumenty, które maja znaczenie w danej sprawie.
Zaliczka alimentacyjna i dodatek dla osób samotnie wychowujących dzieci
Dodatek dla osób samotnie wychowujących dzieci będzie przysługiwać samotnym rodzicom tych dzieci, których:
-ojciec jest nieznany;
-jedno z rodziców nie żyje;
-powództwo o zasądzenie alimentów od drugiego rodzica zostało przez sąd oddalone;
oznacza to, że np. matka rozwiedziona z ojcem dziecka nie będzie mogła otrzymać dodatku, o ile nie złoży pozwu do sądu o alimenty i pozew ten zostanie oddalony.
Dodatek dla samotnych rodziców będzie wynosił:
170 zł na dziecko zdrowe
250 zł na dziecko niepełnosprawne
Dodatek będzie przysługiwał najwyżej na dwoje dzieci.
Co to jest zaliczka alimentacyjna?
Zaliczka alimentacyjna to pieniądze wypłacane przez gminy dla tych samotnych rodziców, którym przez co najmniej 3 miesiące nie udaje się wyegzekwować zasądzonych przez sąd alimentów od drugiego z rodziców. Warunkiem ubiegania się o taką zaliczkę jest zaświadczenie komornika o bezskutecznej egzekucji alimentów od dłużnika.
Prawo do zaliczki będą miały tylko osoby pozostające poza związkiem małżeńskim (rozwiedzione, niezamężne); natomiast osoby, które pozostają w związku małżeńskim - mimo zasądzonych alimentów - nie będą mieć takiego prawa.
Wysokość zaliczki wypłacanej samotnym rodzicom uzależniona jest od tego, w jakiej wysokości sąd zasądził alimenty od drugiego z rodziców. Jednak zaliczka alimentacyjna nie przekroczy sumy 170 zł na dziecko lub 250 zł na dziecko niepełnosprawne w rodzinach z 1 lub 2 dzieci, nawet, jeśli sąd przyznał wyższe stawki.
W rodzinach, gdzie jest 3 i więcej dzieci zaliczka nie może przekroczyć 120 zł na dziecko lub 170 zł na dziecko niepełnosprawne. (Zaliczki dotyczą rodzin, gdzie dochód na osobę nie przekracza 583 zł).
Czynności podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych
Nowością wprowadzoną od września będzie szereg postępowań w stosunku do dłużnika alimentacyjnego, mających na celu skuteczną egzekucję alimentów lub spowodowania, że dłużnik będzie mógł wywiązać się z nałożonych na niego obowiązków. I tak:
Dłużnik, na którego dzieci gmina wypłaci zaliczkę alimentacyjną będzie zobowiązany do jej zwrotu w całości wraz z 5 % kosztami egzekucji.
Jeżeli ośrodek pomocy społecznej przeprowadzi wywiad, z którego okaże się, że dłużnik nie płaci alimentów, ponieważ nie ma zatrudnienia, będzie on wówczas kierowany do pracy lub do prac organizowanych na zasadach robót publicznych.
Dłużnikowi może także być odebrane prawo jazdy w przypadku, gdy odmówi on przeprowadzenia u siebie wywiadu środowiskowego lub będzie się uchylał od wykonywania prac lub odmówi ich podjęcia. W takim przypadku właściwy organ ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika ( wójt, burmistrz lub prezydent miasta) skieruje wniosek do starosty.
Dłużnika można także pociągnąć do odpowiedzialności z art. 209 kodeksu karnego. Organ wypłacający zaliczkę alimentacyjną na dzieci dłużnika może także wystąpić do sądu przeciwko osobom zobowiązanym w dalszej kolejności do alimentacji, zgodnie z art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( a więc np. dziadkom dziecka).
W przypadku, gdy dłużnik nie płaci alimentów przez okres ponad roku, wówczas komornik złoży wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wpis dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych. Komornik może także przeprowadzać egzekucję alimentów z rachunku bankowego dłużnika w pełnej wysokości.
Zasiłek rodzinny wynosi:
1) 48,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia;
2) 64,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia;
3) 68,00 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia.
Dodatek dla rodzin wielodzietnych
Z tytułu wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej (3 i więcej dzieci) przysługuje specjalny
dodatek dla rodzin, które spełniają warunki do otrzymania zasiłku rodzinnego.
Dodatek ten wyniesie 80 zł miesięcznie na każde 3 i kolejne dziecko, które jest jednocześnie
uprawnione do dodatku rodzinnego.
Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego
Dodatek ten nadal wynosi 100 zł i wypłacany jest raz rocznie, w związku z rozpoczęciem roku
szkolnego- nie musi to być, tak jak dotychczas, tylko we wrześniu.
Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania:
1) 90 zł miesięcznie na dziecko w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się
siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek
szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej lub gimnazjum w przypadku dziecka lub
osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu
niepełnosprawności;
2) 50 zł miesięcznie na dziecko w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadgimnazjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadgimnazjalnej.
Świadczenie pielęgnacyjne
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicom dziecka ( ale już nie opiekunowi prawnemu, jak to było dotychczas) z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania pracy w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Termin wypłaty świadczeń
Świadczenia będą wypłacane do końca miesiąca, za który prawo do nich zostało przyznane. Jeśli wniosek o świadczenie zostanie złożony po 10. dniu miesiąca, za który ono się należy, wówczas
świadczenie zostanie wypłacone do końca następnego miesiąca.
Przykład: wniosek o świadczenie za miesiąc wrzesień został złożony 9 września- wypłata nastąpi do 30 września. Wniosek złożony 11 września- wypłata nastąpi do 31. października.
autorka: mgr Anna Szul-Szywała
